#रेशीमगाठ_आणि_जबाबदारी ❤️
मागील भागात… मेघनाने अनेक वर्षांच्या अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवला आणि अरविंदशी कोर्ट मॅरेज करून घर सोडण्याचा निर्णय घेतला. घरातून निघताना आईने तिला एक प्रश्न विचारला, ज्यामुळे मेघनाच्या मनात पुन्हा जुन्या जखमा उघडल्या.
—
आईचा हात अलगद बाजूला करत मेघना म्हणाली,
“आई, चार वर्षांपूर्वी अरविंदच्या स्थळाला नकार देण्यामागे तुझाही सहभाग होता, हे मला आता समजलं आहे. पण आज त्या गोष्टीचा हिशेब करण्यासाठी मी थांबणार नाही. कारण त्या वेळी तू माझं आयुष्य ठरवलंस. आज मी माझं आयुष्य स्वतः ठरवलं आहे.”
आईच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
“मेघना, आम्ही तुझ्यासाठीच तर हे सगळं केलं. आम्हाला वाटलं, तू लग्न करून गेलीस तर आमचं काय होईल?”
मेघना कडवटपणे हसली.
“म्हणजे आई, तुम्हाला माझं सुख नको होतं असं नाही, पण तुमच्या सुखासाठी माझं आयुष्य थांबवणं तुम्हाला योग्य वाटत होतं. माझं लग्न झालं असतं, तर मी तुमच्यापासून दूर गेले असते, अशी भीती तुम्हाला होती. पण मला घरात ठेवण्यासाठी माझ्या स्वप्नांचा बळी देणं कितपत योग्य होतं?”
आईकडे उत्तर नव्हतं.
मंदार मात्र अजूनही रागात होता.
“खूप मोठी झालीस ना आता? जा! पण लक्षात ठेव, या घराकडे पुन्हा वळून पाहू नकोस!”
मेघनाने त्याच्याकडे शांतपणे पाहिलं.
“मंदार, मी तुझी बहीण आहे. तुझं वाईट कधीच चिंतिलं नाही. पण यापुढे तुझ्या प्रत्येक चुकीची शिक्षा मी भोगणार नाही. स्वतःच्या पायावर उभं राहणं शिक. तेच तुझ्यासाठी चांगलं आहे.”
एवढं बोलून मेघना अरविंदसोबत निघून गेली.
—
अरविंदच्या घरी पाऊल ठेवताना मेघनाच्या मनात अनेक भावना होत्या. नवीन घर, नवीन नाती आणि आयुष्याची नवी सुरुवात!
तिला भीती होती की इथेसुद्धा तिला स्वतःला सिद्ध करावं लागेल. पण अरविंदने तिच्या मनातील भीती ओळखली.
“मेघना, हे तुझंही घर आहे. इथे तुला प्रत्येक गोष्टीसाठी परवानगी मागण्याची गरज नाही. तुला जे वाटतं, ते मोकळेपणाने सांग. आपण दोघं मिळून आपला संसार उभा करू.”
या शब्दांनी तिच्या मनावरचं ओझं हलकं झालं.
पहिल्यांदाच तिला घरात कुणीतरी तिच्या पगारापेक्षा तिच्या व्यक्तिमत्त्वाला महत्त्व देत होतं. तिच्या आवडी-निवडी विचारल्या जात होत्या. तिच्या थकव्याची काळजी घेतली जात होती.
अरविंद तिला राणीसारखं जपत होता, पण त्याहून महत्त्वाचं म्हणजे तो तिला समानतेने वागवत होता.
मेघनाने नोकरी सुरू ठेवली. आता तिचा पगार फक्त इतरांच्या गरजा भागवण्यासाठी नव्हता. तिच्या स्वतःच्या स्वप्नांसाठी, त्यांच्या संसारासाठी आणि भविष्यासाठीही तिच्या मेहनतीचा उपयोग होत होता.
हळूहळू तिच्या चेहऱ्यावरचं दुःख कमी होऊ लागलं.
डोळ्यांखालील काळी वर्तुळं कदाचित लगेच नाहीशी झाली नाहीत, पण मनावरची वर्षानुवर्षांची काळी छाया मात्र दूर होऊ लागली.
—
इकडे मेघना घर सोडून गेल्यानंतर चाळीतल्या त्या घराचं खरं चित्र समोर आलं.
मेघनाचा पगार बंद झाल्यामुळे घराचा खर्च कसा चालवायचा, हा मोठा प्रश्न निर्माण झाला.
आईला आता प्रत्येक गोष्टीसाठी पैसे मोजावे लागत होते. मंदारला नाईलाजाने नोकरी शोधावी लागली.
सकाळी लवकर उठणं, कामावर वेळेवर पोहोचणं, बॉसचं बोलणं ऐकणं आणि स्वतःच्या कष्टाने पैसे कमावणं त्याच्यासाठी कठीण होतं.
संध्यालाही आपल्या आवडीच्या गोष्टींवर खर्च करताना विचार करावा लागत होता.
“मंदार, तुझ्या बहिणीने आपल्याला रस्त्यावर आणलं. स्वतः मात्र मज्जा मारतेय!” संध्या नेहमी त्याच्या कानात विष कालवत असे.
मंदारही तिच्या बोलण्याला दुजोरा देत म्हणायचा,
“खरंच! तिने आपला घात केला.”
पण आई मात्र गप्प बसून राहायची.
तिचं मन तिला वारंवार प्रश्न विचारत होतं.
मेघना लहानपणापासून किती हुशार होती! प्रत्येक गोष्टीत पुढे होती. तिने कधी हट्ट केला नाही, कधी तक्रार केली नाही. वडिलांच्या आजारपणात तिने स्वतःच्या हाताने सेवा केली. त्यांच्या मृत्यूनंतर घराचा खर्च सांभाळला.
आणि आपण काय केलं?
तिच्या प्रत्येक स्वप्नाला ‘नंतर बघू’ असं म्हणत पुढे ढकललं.
तिच्या लग्नाच्या स्थळांना नकार दिला.
तिच्या पैशांवर घर चालवलं.
आणि जेव्हा तिने स्वतःसाठी निर्णय घेतला, तेव्हा तिच्यावरच आरोप केले.
आज मेघना नव्हती, पण तिची उणीव प्रत्येक क्षणी जाणवत होती.
आईला आता समजत होतं की मेघनाला गमावण्याची भीती वाटत असताना तिने तिचं मन आधीच गमावलं होतं.
—
काही महिन्यांनी एके दिवशी आईची तब्येत बिघडली. तिला डॉक्टरांकडे नेण्यासाठी मंदारला कामातून वेळ काढावा लागला. औषधं, तपासण्या आणि घरखर्च यामुळे तो वैतागला.
“आई, मेघना असती तर सगळं तिनेच केलं असतं. आता माझ्या एकट्याच्या जीवावर किती करायचं?” तो चिडून म्हणाला.
आईने त्याच्याकडे पाहिलं.
“मंदार, मेघना एकटीने हे सगळं वर्षानुवर्षं केलं, तेव्हा तुला तिच्या त्रासाची जाणीव झाली होती का? तिने कधी तुला असं बोलून दाखवलं होतं का?”
मंदार गप्प झाला.
आई पुढे म्हणाली,
“आपण तिला आपली जबाबदारी समजलो, पण तीही आपल्यासारखी माणूस आहे, हे विसरलो. तिचंही स्वतःचं आयुष्य आहे, हे आपण मान्यच केलं नाही.”
मंदारने मान खाली घातली. पण त्याच्या मनात अजूनही अहंकार होता. त्याला आपली चूक मान्य करणं जड जात होतं.
—
काही दिवसांनी आईने धीर करून मेघनाला फोन केला.
फोन वाजताच मेघनाच्या मनात जुन्या आठवणी दाटून आल्या. तिने फोन उचलला.
“हॅलो, मेघना…”
आईचा आवाज ऐकून ती काही क्षण शांत राहिली.
“बोल आई.”
“कशी आहेस बाळा?”
“मी ठीक आहे. तू कशी आहेस?”
आईचा कंठ दाटून आला.
“मेघना, मला तुझी खूप आठवण येते. मी तुझ्यावर खूप अन्याय केला. तुझ्या सुखापेक्षा मला माझ्या सोयीची जास्त काळजी होती. तू मला माफ करशील का?”
मेघनाच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
आईचा आवाज तिला अजूनही प्रिय होता. तिच्या मनात आईबद्दल प्रेम होतं, पण त्या प्रेमासोबत अनेक खोल जखमाही होत्या.
ती शांतपणे म्हणाली,
“आई, मी तुला माफ करण्याचा प्रयत्न करेन. पण जे घडलं ते विसरायला मला वेळ लागेल. मला तुझ्याशी नातं तोडायचं नाही. पण पुन्हा त्या जुन्या परिस्थितीतही जायचं नाही. आपण नातं जपू, पण माझ्या आयुष्याचा आणि निर्णयांचा आदर करून.”
आईने अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी फोन कानाला लावून ठेवला.
आज तिला आपल्या लेकीची खरी किंमत समजली होती.
पण फोन ठेवल्यानंतर मेघनाच्या मनात एक प्रश्न राहिला.
आईला खरंच तिची आठवण येत होती, की मेघनाशिवाय जगण्याची अडचण जाणवत होती?
कदाचित या प्रश्नाचं उत्तर काळच देणार होता.
—
काळ पुढे सरकत राहिला.
मेघना आणि अरविंदने एकमेकांच्या साथीने सुखी संसार उभा केला. त्यांनी नात्यात प्रेमासोबत आदर, विश्वास आणि जबाबदारीलाही महत्त्व दिलं.
मेघनाने आपल्या भूतकाळाला विसरण्याचा प्रयत्न केला नाही; त्यातून शिकून पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला.
तिला उमगलं होतं की कुटुंबासाठी जगणं चुकीचं नाही, पण कुटुंबाच्या नावाखाली स्वतःचं अस्तित्व संपवणं योग्य नाही.
नाती जपायची असतात, पण त्या नात्यांमध्ये स्वतःचाही सन्मान जपला गेला पाहिजे.
आणि रेशीमगाठ ही फक्त दोन माणसांना जोडणारी नसते; ती दोन मनांना विश्वासाने, प्रेमाने आणि समानतेने बांधणारी असते.
मेघनाने अखेर स्वतःच्या आयुष्याची रेशीमगाठ अरविंदसोबत बांधली होती—जबाबदारीच्या ओझ्याखाली दबून नव्हे, तर स्वाभिमानाने जगण्याचा निर्णय घेऊन!
समाप्त.
तुम्हाला काय वाटतं? मेघनाने स्वतःच्या सुखासाठी घर सोडण्याचा निर्णय घेतला, तो योग्य होता का? आणि आईने केलेली माफी मेघनाने स्वीकारावी का? तुमचं मत कमेंटमध्ये नक्की सांगा.
©® आरती निलेश खरबडकर.