घराण्याची इभ्रत की आत्मसन्मान? – भाग ५

 

आयुष्य जेव्हा आपल्याला एखाद्या सुखाच्या शिखरावर पोहोचवते, तेव्हा नेमकी तीच वेळ सगळ्यात जास्त परीक्षेची असते. कावेरीच्या आयुष्यातही अगदी तसेच घडले. रणजितचे पूर्णपणे बदलणे, आनंदीचे हसरे बालपण आणि घराला मिळालेली भरभराट यामुळे कावेरीच्या सुखाला जणू उधाण आले होते. तिला वाटले होते की, आता आपल्या आयुष्यातील सर्व दुःख आणि वादळे संपली आहेत आणि उरलेले आयुष्य फक्त प्रेमात आणि आनंदात जाणार आहे.

 

पण नियतीच्या मनात काहीतरी वेगळेच चालले होते. आनंदी अवघ्या साडेतीन वर्षांची झाली, त्याच सुमारास रणजितच्या प्रकृतीत अचानक बिघाड होऊ लागला.

 

सुरुवातीला तो थकवा जाणवतोय म्हणून याकडे दुर्लक्ष करू लागला. पण दिवसेंदिवस त्याची तब्येत अधिकच खालावत चालली. अंगात सतत ताप राहणे, सतत अशक्तपणा जाणवणे आणि खाल्लेले अन्न पचत नसणे यामुळे रणजित कमालीचा हसला होता. कावेरीने तातडीने त्याला तालुक्यातील मोठ्या रुग्णालयात नेले. तिथे विविध चाचण्या केल्यानंतर डॉक्टरांनी कावेरीला एका बाजूला बोलावले आणि जो अहवाल तिच्या हातात दिला, त्याने कावेरीच्या पायाखालची जमीनच सरकवली.

 

डॉक्टरांच्या चेहऱ्यावर कमालीची गंभीर छटा होती. त्यांनी सांगितले, “कावेरीताई, रणजितरावांना एका अत्यंत गंभीर आणि असाध्य आजाराने विळखा घातला आहे. हा आजार आता शरीरात बऱ्यापैकी बळावला आहे. आम्ही आमच्या परीने सर्वोत्कृष्ट प्रयत्न करू, पण पुढील काळ अत्यंत कठीण असणार आहे.”

 

त्या क्षणी हॉस्पिटलच्या त्या पांढऱ्याशुभ्र कॉरिडोअरमध्ये कावेरीच्या डोळ्यांसमोर अंधारी आली. जी व्यक्ती काही दिवसांपूर्वीपर्यंत आपल्या कुटुंबासाठी धडपडत होती, जिला हसतखेळत जीवन जगायचे होते, तिच्या आयुष्याची अशी उलथापालथ होणार होती? ‘माझ्या आयुष्यात सुख कधीच कायमचे का टिकत नाही?’ हा प्रश्न तिला मनातून पोखरून खाऊ लागला.

 

जेव्हा रणजितला स्वतःच्या आजाराचे गांभीर्य समजले, तेव्हा त्याला बसलेला धक्का आणखीनच भीषण होता. ज्या माणसाने तरुण वयात दारूच्या व्यसनाने आपले आयुष्य जवळपास वाया घालवले होते, ज्याने कधी आरोग्याची काळजी केली नव्हती, त्याला जेव्हा कळाले की आता तो आपल्या कुटुंबासोबत फार काळ राहू शकणार नाही, तेव्हा त्याचा आत्मविश्वास पार खचून गेला.

 

तो ढसाढसा रडू लागला. तो कावेरीच्या पायावर डोकं ठेवून म्हणाला, “कावेरी, मी माझ्या भूतकाळात खूप चुका केल्या. तुझ्यावर अन्याय केला. जेव्हा ईश्वर मला सुखाचे दिवस दाखवतोय आणि मला खऱ्या अर्थाने जगायचे आहे, तेव्हा माझा हा प्रवास असा अधुराच संपणार का? माझ्या लेकीला मी पाहणार कसं?”

 

रणजितला अशा अवस्थेत बघून कावेरीचे काळीज चिरले गेले. स्वतःच्या मनातील प्रचंड दुःख आणि रडणाऱ्या डोळ्यांना तिने बळजबरीने रोखून धरले. तिने अश्रू लपवत रणजितच्या डोक्यावर हात ठेवला आणि धीराचे शब्द बाहेर काढले, “असं काय बोलताय हो? तुम्हाला काहीही होणार नाही. आपण लढू या आजाराशी. मी शेवटच्या श्वासापर्यंत तुमच्या पाठीशी उभी आहे.”

 

त्यानंतरचे दिवस म्हणजे कावेरीसाठी जणू अग्निपरीक्षाच होती. घरामध्ये औषधोपचार, डॉक्टरांचे फेरे, इंजेक्शन आणि वेदनेने विव्हळणारा रणजित—या सगळ्यात कावेरी शारीरिक आणि मानसिक दोन्ही पातळ्यांवर पूर्णपणे तुटली होती. तिने अहोरात्र एक करून रणजितची सेवा केली. त्याला वेदना जाणवू नयेत म्हणून ती देव पाण्यात ठेवून बसली होती.

 

पण नियतीचे चक्र कोणालाही फिरवता आलेले नाही. उपचारांचे कितीही प्रयत्न करूनही, एक काळीकुट्ट रात्र कावेरीच्या आयुष्यात कायमची काजळी पसरवून गेली. ज्या माणसाने तिला आधार दिला होता, जो तिचा जीवनसाथी बनला होता, तो रणजित एक दिवस कावेरी आणि चिमुकल्या आनंदीला कायमचे पंगतीत सोडून अनंताच्या प्रवासाला निघून गेला.

 

रणजितच्या निधनानंतर तो भव्य वाडा कावेरीसाठी एका सुसाट वाळवंटाइतका एकाकी आणि भयाण भासू लागला. चिमुकली आनंदी अजून लहान होती. तिला बापाच्या जाण्याचे गांभीर्य कळतही नव्हते, पण घरातील तो टाहो, नातेवाईकांची गर्दी आणि आईच्या डोळ्यातून अखंड वाहणारे अश्रू पाहून ती सतत बाहुलीसारखी गप्प बसून राहायची.

पण दुःखाचा डोंगर अद्याप पूर्ण कोसळला नव्हता.

 

रणजित गेल्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच त्याच्या घरातील आणि नात्यातील स्वार्थी रूपे समोर येऊ लागली. रणजितच्या मोठ्या भावाने (म्हणजेच आनंदीच्या मोठ्या काकांनी) डोळा ठेवला तो रणजितच्या संपत्तीवर! त्यांनी रणजितच्या वाट्याची वडिलोपार्जित आणि स्वकष्टार्जित संपत्ती बळकावण्यासाठी हालचाली सुरू केल्या. कावेरी ही विधवा आणि एकटी आहे, त्यामुळे हिला दाबून सगळे आपल्या नावावर करू शकतो, असा त्यांचा कुटिल डाव होता.

 

पण सुदैवाने, जिवंतपणी रणजितने कावेरीवर असलेले अपार प्रेम आणि भविष्यातील धोके ओळखले होते. त्याने आपल्या हयातीतच आपली संपूर्ण संपत्ती आणि घर कायदेशीररीत्या फक्त आणि फक्त कावेरीच्या नावावर करून ठेवली होती.

 

जेव्हा रणजितच्या मोठ्या भावाला आणि इतर नातेवाईकांना ही कायदेशीर सत्यता समजली, तेव्हा त्यांचा तीसं कोटींचा राग अनावर झाला. त्यांनी कावेरीवर प्रचंड मानसिक दबाव आणायला सुरुवात केली. “तू एक परकी बाई आहेस, तू ही संपत्ती आमच्या नावावर करून दे, नाहीतर तुला आणि तुझ्या मुलीला या घरातून हाकलून देऊ!”—अशा धमक्या तिला रोज दिल्या जाऊ लागल्या.

 

कुटुंबाचा कोणताही आधार नसलेली, पतीच्या निधनाने खचलेली कावेरी या सगळ्या हल्ल्यांपुढे पूर्णपणे हतबल झाली. तिला स्वतःचा आणि चिमुकल्या आनंदीचा जीव धोक्यात असल्याचे जाणवले. नाईलाजाने, आपल्या लेकीचे रक्षण करण्यासाठी तिला पुन्हा एकदा आपल्या त्याच माहेरचा दरवाजा ठोकावा लागला, ज्या माहेरने तिला एकेकाळी नाकारले होते.

 

जेव्हा कावेरी रडतकुदळत, आनंदीला कवेत घेऊन आपल्या माहेरी पोहोचली, तेव्हा तिच्या आई-वडिलांनी तिला आश्रय तर दिला, पण त्या आश्रयामागे प्रेमापेक्षा ‘लोकांना काय वाटेल’ ही भीती आणि ‘विधवा लेक पुन्हा डोक्यावर आली’ ही कुरकुर जास्त होती. कावेरीचे ते माहेर आता पूर्वीसारखे उबदार राहिलेले नव्हते. तिथे आता मोठी बहीण नयनाचे कुटुंबही पुन्हा सामवून घेतले गेले होते, आणि कावेरीचे अस्तित्व तिथे एका ओझ्यासारखे मानले जाऊ लागले होते.

 

या संपूर्ण प्रवासात कावेरीचे आयुष्य एका अशा चक्रव्युहात अडकले होते, जिथून बाहेर पडण्याचा कोणताही मार्ग तिला दिसत नव्हता.

 

क्रमशः

पुढील भाग इथे वाचा 👇

घराण्याची इभ्रत की आत्मसन्मान? – भाग ६

Leave a Comment