जगावेगळे नाते – भाग ६

 

 

आयुषचे कारस्थान कोर्टात आणि कायदेशीर कागदपत्रांच्या पातळीवर पूर्णपणे उध्वस्त झाल्यानंतर, देशमुखांच्या वाड्यात एक वेगळाच मोकळा श्वास घेतला गेला होता. आता तिथे कसलीही भीती किंवा लपवाछपवी उरली नव्हती. आरोही आणि निशांत यांच्या संसाराची गाडी आता अत्यंत सुंदर आणि वेगाने पुढे जात होती.

निशांत आपल्या फोटोग्राफीच्या प्रोजेक्ट्समध्ये आणि आरोही शाळेच्या मुलांच्या शिक्षणात व संस्कारांमध्ये पूर्णपणे रमली होती. वसंतराव आणि नीलिमाताई आता वयाच्या त्या टप्प्यावर होते जिथे त्यांना मुलाच्या फसवणुकीचे दुःख विसरून सुनेच्या रूपाने मिळालेल्या या नवीन लेकीमुळे भरजरी समाधान लाभले होते.

एका सुंदर संध्याकाळी, जेव्हा पुण्याच्या आकाशात केशरी रंगाची छटा पसरली होती, तब्येतीने थोड्या भारलेल्या पण चेहऱ्यावर मातृत्व आणि आनंदाची पालवी फुटलेल्या आरोहीने गच्चीवर दोन चहाचे मग आणले.

निशांत तिथे एका जुन्या लाकडी स्टूलवर बसून त्याच्या कॅमेऱ्याच्या लेन्सची स्वच्छता करत होता. आरोहीने चहाचा मग त्याच्या समोर धरत प्रेमाने विचारले,

“काय मग फोटोग्राफर साहेब? आज कोणत्या नवीन प्रोजेक्टची तयारी चाललीये?”

 

निशांतने हसत कॅमेरा बाजूला ठेवला, चहाचा मग हातात घेतला आणि आरोहीचा हात आपल्या हातात घेत म्हणाला,

 

“आरोही, तू जेव्हा जेव्हा विचारतेस तेव्हा मला जुन्या गोष्टी आठवतात. तुला आठवतंय का, आपण जेव्हा पहिल्यांदा भेटलो होतो? तेव्हा तुझ्या डोळ्यांत एक भीती होती, एक अविश्वास होता… पण आज तुझ्या या डोळ्यांत मला फक्त माझ्या प्रेमाची आणि भविष्याची खात्री दिसते.”

 

आरोहीने लाजत आपली मान खाली घातली आणि म्हणाली,

 

“ती भीती साहजिक होती निशांत! ज्या माणसाने माझ्या आयुष्याशी आणि आत्मसन्मानाशी खेळ केला होता, त्या घावानंतर दुसऱ्या माणसावर विश्वास ठेवणे मला कठीण वाटत होते. पण तुम्ही आणि या घराने मला जी आपुलकी दिली, त्याने माझा तो भूतकाळ कायमचा पुसून टाकला.”

 

“आता भूतकाळ कितीही दारुण असला, तरी भविष्य आपले आहे. आपल्या या वाड्यावर आता फक्त आणि फक्त हसण्याचे आवाज दुमदुमणार.” निशांत तिच्याकडे पाहत म्हणाला.

 

पण म्हणतात ना, आयुष्याची पायवाट कधीही सरळ नसते. जेव्हा सगळं काही आटोक्यात आल्यासारखे वाटते, तेव्हा एखादी छोटीशी घटना पुन्हा एकदा जुन्या आठवणींना उजाळा देऊन जाते.

 

त्याच आठवड्यात, एका शनिवारी दुपारी पोस्टमन देशमुखांच्या दारात एक पांढरे पाकीट देऊन गेला. त्यावर प्रेषक म्हणून जर्मनीमधील एका मोठ्या कायदेशीर संस्थेचे (Law Firm) नाव छापील होते.

नीलिमाताईंनी ते पाकीट हातात घेतले आणि त्या थोड्या घाबरल्या. त्यांनी ते वसंतरावांच्या हातात दिले. वसंतरावांनी अभ्यासूपणे ते पाकीट फोडले आणि आतील पत्र वाचायला सुरुवात केली. जसजसे ते पत्र वाचत गेले, तसतसे त्यांच्या कपाळावर आठ्या वाढत गेल्या.

 

निशांत आणि आरोही तिथेच हॉलमध्ये बसले होते. आरोहीने विचारले,

 

“बाबा, काय आहे त्या पत्रात? कुणाचे आहे?”

वसंतरावांनी दीर्घ श्वास सोडला आणि ते पत्र टेबलवर ठेवत म्हणाले, “हे पत्र आयुषचे नाही… पण त्याच्याविषयीच आहे. जर्मनीतून तिथल्या एका स्थानिक प्रशासनाकडून (Local Authority) आले आहे. आयुषला गेल्या काही महिन्यांपासून तिथल्या व्यावसायिक गुन्ह्यांमुळे आणि कर चुकवल्याप्रकरणी कायदेशीर चौकशीला सामोरे जावे लागत आहे. त्याचे तिथले सगळे बिझनेस पार्टनर त्याला सोडून गेले आहेत आणि तो सध्या प्रचंड मानसिक आणि आर्थिक विवंचनेत आहे.”

 

हे ऐकून आरोहीच्या अंगावर काटा आला. तिला कसलाही आनंद झाला नाही, पण एका मानवी संवेदनशीलतेने तिचे मन सुन्न झाले. तिने विचारले,

 

“मग त्यांनी आपल्याला हे पत्र का पाठवले आहे?”

 

“कारण या पत्रात त्यांनी आयुषच्या कायदेशीर वारसाची किंवा भारतात असलेल्या त्याच्या पालकांची काही माहिती मागितली आहे. त्यांना वाटले असेल की तो अजूनही या कुटुंबाशी जोडलेला आहे.” वसंतरावांनी उसासा टाकत उत्तर दिले.

 

निशांतने उठून ते पत्र हातात घेतले, त्यावर एक नजर टाकताच त्याने कागद तुकडे न करता अत्यंत शांतपणे बाजूला ठेवला आणि म्हणाला,

 

“बाबा, या पत्राशी आता आपला किंवा आपल्या कुटुंबाचा दूरदूरपर्यंत काहीही संबंध उरलेला नाही. ज्या माणसाने स्वतःच्या स्वार्थासाठी आपल्याच रक्ताशी आणि नात्याशी प्रतारणा केली, त्याचे परिणाम त्याला भोगावेच लागतील. आपण आपल्या वर्तमानात आणि भविष्यात जगायला हवे.”

 

वसंतरावांनी निशांतच्या खांद्यावर हात ठेवून मान डोलावली. त्यांना आपल्या लहान मुलाच्या या समजूतदारपणाचा आणि खंबीर स्वभावाचा मोठा अभिमान वाटला.

 

दिवस भराभर पुढे जात होते. वसंतराव आणि नीलिमाताई आता आपल्या आयुष्यातील सर्वात सुंदर पर्वाचा अनुभव घेत होते. घरात लवकरच नव्या पाहुण्याचे आगमन होणार होते. नीलिमाताईंनी पुण्याच्या बाजारातून बाळासाठी लागणारे लहान-सहान कपडे, गोड झुबे आणि खेळणी खरेदी करायला सुरुवात केली होती.

 

आरोहीचे डोहाळे जेवण अत्यंत आनंदात पार पडले. सोसायटीतल्या ज्या सुलोचना काकू आणि सुमन बाईंनी एकेकाळी तिच्यावर बोट ठेवले होते, त्या स्वतःहून पुढे होऊन आरोहीच्या औक्षण विधीत सहभागी झाल्या होत्या. समाजात कर्तृत्व आणि चारित्र्य असेल तर लोकांचे दृष्टिकोन कसे बदलतात, याचे हे उत्तम उदाहरण होते.

 

निशांतने या संपूर्ण प्रसंगाची एक अप्रतिम फोटो-सिरीज तयार केली होती. त्याच्या कॅमेऱ्यात कैद झालेली नीलिमाताईंची माया, वसंतरावांचे डोळ्यांतील आनंदाचे अश्रू आणि आरोहीच्या चेहऱ्यावरील मातृत्व प्रकाशमान होत होते.

 

क्रमशः

जगावेगळे नाते – भाग ७ ( अंतिम भाग)

Leave a Comment