देशपांडे वाड्याच्या त्या जुनाट आणि जाचक उंबरठ्याबाहेर पाऊल ठेवताच, कावेरीला पहिल्यांदाच जाणवले की मोकळा श्वास घेणे म्हणजे नेमके काय असते! ज्या समाजात आणि घरात केवळ लोकांच्या जिभेची आणि खोट्या प्रतिष्ठेची भीती बाळगून तिच्या प्रत्येक सुखाचा गळा घोटला गेला होता, त्या चौकटीतून तिने स्वतःहून स्वतःची सुटका करून घेतली होती.
आदित्यच्या घरच्यांनी, विशेषतः त्याच्या प्रेमळ आईने, कावेरीचे आणि चिमुकल्या आनंदीचे अत्यंत आदराने व भरल्या अंतःकरणाने आपल्या घरात स्वागत केले. ज्या दिवशी आदित्यच्या घरी हा निर्णय ठरला, त्या दिवशी आनंदी पहिल्यांदाच कुठलीही भीती न बाळगता खळखळून हसली. तिच्या त्या खदखदत्या हसण्यात जणू कावेरीच्या भूतकाळातल्या सर्व कष्टांचे आणि अश्रूंचे चीज झाले होते.
आदित्यने कावेरीला दिलेला शब्द अक्षरशः पाळला. त्याने केवळ कावेरीचाच स्वीकार केला नाही, तर पोटच्या लेकीप्रमाणे आनंदीला आपल्या खांद्यावर खेळवले. तिच्या प्रत्येक हट्टाला हसतमुखाने दाद दिली. लहानग्या आनंदीला काही दिवसांतच आपले खरे ‘बाबा’ कोण आहेत याची जाणीव झाली आणि ती आदित्यलाच बिलगून राहू लागली.
काही आठवड्यांच्या औपचारिकता आणि मोजक्याच पण खऱ्या आप्तेष्टांच्या उपस्थितीत, एका सुंदर आणि मंगल वातावरणात कावेरी आणि आदित्यचा विवाह सोहळा पार पडला. या लग्नात ना कसला डामडौल होता, ना समाजाला दाखवण्याची कोणतीही खोटाडेपणाची धडपड—होता तो केवळ परस्पर आदर, निस्सीम प्रेम आणि एकजुटीचा विश्वास!
इकडे देशपांडे वाड्यात मात्र परिस्थिती पूर्णपणे बदलली होती. कावेरीने घेतलेल्या त्या बाणेदार आणि ठाम निर्णयामुळे वाड्याचे धोरण आणि विचार सुन्न झाले होते. विशेषतः कावेरीच्या वडिलांना आणि आईला आपल्या हातून झालेल्या चुकांची आणि एका लेकीवर केलेल्या अन्यायाची तीव्रतेने जाणीव झाली होती. त्यांनी लोकांच्या इभ्रतीपोटी आपल्या पोटच्या गोळ्याला कसे उद्ध्वस्त केले होते, या विचाराने त्यांचे मन त्यांनाच खाऊ लागले होते. नयनाताईलाही आपल्या एका चुकीच्या निर्णयामुळे बहिणीच्या आयुष्यात आलेले काळे वादळ आठवून पश्चात्तापाची भावना दाटून आली.
पण कावेरीच्या मनात आता जुन्या कोऱ्या वेदनेबद्दल कोणतीही कटुता उरली नव्हती. तिने आपल्या नवीन संसारात स्वतःला पूर्णपणे झोकून दिले होते.
विवाहानंतरच्या काही वर्षांत, आदित्यच्या प्रेमाने आणि संसाराच्या उबदार सावलीने कावेरीचे आयुष्य पूर्णपणे बदलून टाकले. तिच्या चेहऱ्यावरचे ते मूक दुःख आणि भिती कायमची नाहीशी झाली, आणि तिच्या जागी एक आत्मविश्वासाची आणि समाधानाची गोड कांती झळकू लागली. पुढे जाऊन कावेरी आणि आदित्यच्या संसारात एका गोंडस मुलाचे आगमन झाले. त्या चिमुकल्याच्या येण्याने त्यांचे कुटुंब पूर्ण आणि परिपूर्ण झाले.
आनंदी आता मोठी होत होती. ती शाळेत हुशार होती, तिच्या चेहऱ्यावर नेहमी एक सुंदर आणि निरागस हास्य असायचे. तिला कधीही जाणीव होऊ दिली गेली नाही की ती आदित्यची रक्ताची नात्याची मुलगी नाही; कारण आदित्यचे तिच्यावरील प्रेम हे कोणत्याही खऱ्या वडिलांपेक्षा कैक पटीने मोठे होते.
एके दिवशी संध्याकाळची वेळ होती. बाल्कनीतून बाहेर पसरलेल्या सुंदर सूर्यास्ताचे किरण घरात येत होते. आदित्य ऑफिसवरून घरी परतला आणि त्याने आल्याबरोबर आनंदीला उचलून घेतले. आनंदीने त्याच्या गालावर किस करत लाडाने विचारले, “बाबा, आज माझ्यासाठी काय आणलंय?”
ते दृश्य पाहून कावेरीच्या डोळ्यात आनंदाचे अश्रू तरळले. तिने स्वतःशीच विचार केला— ‘आयुष्य आपल्याला कितीही परीक्षा घेऊ दे, कितीही अंधार दाखवू दे, पण जर माणूस स्वतःच्या आत्मसन्मानासाठी आणि आपल्या लेकरासाठी ठाम उभा राहिला, तर अंधाराची प्रत्येक रात्र ही एका सुंदर आणि उजळ सकाळी संपल्याशिवाय राहत नाही.’
तिच्या त्या आनंदाच्या आणि पूर्ण झालेल्या विश्वात, रणजितच्या आठवणींना आता एका शांत आदराचे स्थान मिळाले होते आणि आदित्यच्या प्रेमाने तिच्या संपूर्ण आयुष्याभोवती एक सुरक्षित आणि सुंदर सावली विणली होती.
एका विदारक संघर्षातून सुरू झालेला हा प्रवास अखेर एका अत्यंत सुखद, परीकथेसारख्या आणि आनंदी सुखांतात येऊन स्थिरावला होता.
समाप्त.
तुम्हाला ही कथा कशी वाटली ते कमेंट मध्ये नक्की सांगा 😊
©®आरती निलेश खरबडकर.