आयुषचे कारस्थान यशस्वी झाले नाही आणि त्याला अत्यंत अपमानास्पद स्थितीत देशमुखांच्या वाड्यातून परतावे लागले. या संपूर्ण प्रकरणानंतर देशमुखांच्या घरात आणि विशेषतः आरोही व निशांतच्या आयुष्यात एक नवी शांतता आणि सुसंवादाचे पर्व सुरू झाले. भूतकाळातील प्रत्येक वादळ आता शमले होते आणि भविष्याची वाट अत्यंत निर्मळ व उज्वल दिसत होती.
लग्नाला काही महिने लोटले होते. निशांत हा अत्यंत संवेदनशील आणि कलासक्त स्वभावाचा होता. फोटोग्राफी हा केवळ त्याचा व्यवसाय नव्हता, तर तो त्याचा श्वास होता. तो जंगलात, निसर्गाच्या सानिध्यात आणि माणसांच्या खऱ्या भावना टिपण्यासाठी तासनतास कॅमेरा घेऊन फिरत असे.
एका रविवारी सकाळी, निशांतने आपल्या घराच्या गच्चीवर एक छोटासा पण अतिशय सुंदर असा होम-स्टुडिओ उभारला होता. तिथे त्याने जुन्या आठवणींचे कॅमेरे, वेगवेगळ्या लेन्सेस आणि सुंदर पोर्ट्रेट्स लावले होते. आरोही सकाळी चहाचा ट्रे घेऊन तिथे गेली. निशांत कॅमेऱ्याच्या ट्रिपडवर काहीसे सेटिंग करत होता.
“निशांत, चहा घ्या,” आरोहीने अत्यंत प्रेमाने ट्रे बाजूच्या टेबलवर ठेवला.
निशांतने वळून पाहिले. त्याच्या चेहऱ्यावर एक हसू पसरले. त्याने कॅमेरा बाजूला ठेवला आणि आरोहीच्या जवळ येत म्हटले,
“आरोही, तू जरा इथे बसशील का? मला तुझा एक फोटो काढायचा आहे.”
आरोही थोडी लाजत म्हणाली, “अरे बापरे! पुन्हा सुरू झाला तुमचे फोटो काढण्याचे सत्र? मी काय मॉडेल वाटले का तुम्हाला?”
“मॉडेलपेक्षाही जास्त सुंदर!” निशांत अतिशय मऊ आवाजात म्हणाला, “तुझ्या चेहऱ्यावर आता जो आत्मविश्वासाचा आणि मनापासून आलेला आनंद आहे ना, तो मला माझ्या कॅमेऱ्यात अमर करायचा आहे. आधीच्या आयुष्यात तुला खूप काही सहन करावे लागले, पण आज तुझी प्रत्येक ओळ, तुझी नजर एक स्वतंत्र स्त्रीची गाथा सांगते.”
निशांतच्या त्या शब्दांनी आरोहीचे मन भरून आले. तिने कोणतेही आढेवेढे न घेता खुर्चीवर आसन जमवले. निशांतने कॅमेऱ्याचा शटर क्लिक केला आणि एकामागून एक सुंदर फ्रेम टिपल्या. त्या फोटोंमध्ये आरोहीच्या डोळ्यांमधली ती चमक स्पष्ट दिसत होती, जी पूर्वी कुठेतरी हरवून बसली होती.
आरोही ज्या इंग्रजी शाळेत शिक्षिका म्हणून कार्यरत होती, तिथे नुकताच वार्षिक उत्सव (Annual Day) पार पडला होता. शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी आणि व्यवस्थापनाने या वेळी विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी आणि नाटकाच्या दिग्दर्शनासाठी संपूर्ण श्रेय आरोहीला दिले होते.
कार्यक्रमाच्या शेवटी, जेव्हा व्यासपीठावर मुख्याध्यापकांनी आरोहीचे जाहीर कौतुक केले आणि तिला सन्मानचिन्ह दिले, तेव्हा प्रेक्षकांमध्ये बसलेले वसंतराव, नीलिमाताई आणि निशांत यांच्या डोळ्यांत आनंदाचे पाणी आले.
वसंतरावांच्या पाठीचा कणा अभिमानाने ताठ झाला होता. त्यांनी म्हातारपणी जरी मुलाकडून (आयुषकडून) निराशा अनुभवली असली, तरी सून म्हणून घरात आलेल्या आरोहीने त्यांना समाजात आणि कुटुंबात एक वेगळाच मान मिळवून दिला होता.
घरी परतल्यावर नीलिमाताईंनी आवर्जून आरोहीचे औक्षण केले आणि प्रेमाने विचारले,
“माझी लेक आज स्टेजवर किती छान बोलली! मला माझ्या स्वतःच्या मुलीवर गर्व झाल्यासारखा वाटतोय गं आरोही.”
आरोहीने सासूबाईंच्या मिठीत शिरत म्हटले,
“आई, तुम्ही आणि बाबांनी जर मला त्या कठीण काळात खंबीर साथ दिली नसती, तर मी आज या टप्प्यावर कधीच पोहोचू शकले नसते. हे यश फक्त माझे नाही, तर तुमच्या विश्वासाचे आहे.”
सर्व काही सुरळीत चालू असताना, एके दिवशी दुपारी आरोहीच्या फोनवर एक अज्ञात व्हॉट्सॲप मेसेज आला. नंबर जर्मनीचा होता.
तिने थोडी धाकधूक घेत मेसेज उघडला. तो आयुषचा होता. त्यामध्ये लिहिलं होतं:
> “आरोही… कदाचित हा माझा तुला पाठवलेला शेवटचा निरोप असेल. कोर्टाच्या या कायदेशीर लढाईत आणि माझ्या स्वतःच्या स्वार्थी अहंकारात मी माझे सर्वकाही गमावले आहे. माझे व्यवसायिक भागीदार मला सोडून गेले आहेत, आणि मी ज्या मैत्रिणीसाठी माझ्या कुटुंबाला आणि तुला लाथ मारली होती, ती सुद्धा मला सोडून निघून गेली आहे. आज मी जर्मनीमध्ये पूर्णपणे एकटा पडलोय. मला माझ्या चुकांची तीव्र जाणीव झाली आहे. पण आता उशीर झालाय हे मलाही ठाऊक आहे. तुझा घात केल्याबद्दल मला क्षमा कर… कदाचित मी या आयुष्यात कधीच माफीच्या योग्य नाही.”
>
मेसेज वाचून आरोहीचे हात क्षणभर थरथरले. तिने तो फोन निशांतला दाखवला.
निशांतने तो मेसेज वाचला, फोन बाजूला ठेवला, अत्यंत शांतपणे आरोहीच्या खांद्यावर हात ठेवला आणि म्हणाला, “माणूस स्वतःच्या कर्माचे फलित भोगत असतो आरोही. आयुषने त्याच्या स्वार्थासाठी तुझ्या विश्वासाचा घात केला होता. आज तो त्याच्या कर्माच्या जाळ्यात स्वतः अडकला आहे. आपण त्याच्याबद्दल मनात कोणतीही कटुता किंवा राग न ठेवता आपल्या या सुंदर भविष्याकडे पाहायला हवे.”
आरोहीने निशांतच्या डोळ्यांत पाहिले आणि तिने तो फोन तसेच डिलीट करून टाकला. तिने आयुषचा तो भूतकाळ आता आपल्या आयुष्यातून कायमचा डिलीट केला होता. तिला समजले होते की, ज्या नात्यात प्रामाणिकपणा नसतो, ते नाते आपोआप मातीमोल होते. आणि जिथे आदर, प्रेम आणि समजूतदारपणा असतो, तिथे खरा संसार फुलतो.
पुढील काही महिन्यांत देशमुखांच्या वाड्यात आणखी एक आनंददायी बातमी आली. आरोही आई होणार होती. ही बातमी ऐकताच वसंतराव आणि नीलिमाताईंच्या आनंदाला पारावार उरला नाही. घरात पुन्हा एकदा पाळणा हलणार या कल्पनेने त्या वृद्ध आई-वडिलांच्या चेहऱ्यावर लहान मुलांसारखा आनंद झळकला.
निशांतने आपल्या कॅमेऱ्यात आरोहीचे डोहाळे जेवणाचे आणि तिचे ते गोड रूप अत्यंत कलात्मकतेने टिपले. सोसायटीतील सुलोचना काकू आणि सुमन बाई, ज्या एकेकाळी तिच्या घटस्फोटावर कुजबुज करत होत्या, त्या स्वतःहून देशमुखांच्या घरी आल्या आणि त्यांनी आरोहीची अत्यंत आदराने विचारपूस केली. काळ सर्व काही विसरवायला शिकवतो आणि कर्तृत्वाने माणसाची किंमत वाढवतो, हे आज पुन्हा एकदा सिद्ध झाले होते.
संध्याकाळची वेळ होती. बाल्कनीत बसून वसंतराव चहा पिताना आकाशात चाललेल्या सूर्यास्ताकडे पाहत होते. त्यांच्या चेहऱ्यावर एक अथांग शांतता आणि तृप्ती होती.
निशांत आणि आरोही हातांत हात घालून त्यांच्या बाजूला येऊन उभे राहिले. वाड्याच्या अंगणात उमललेली प्राजक्ताची फुले सुवास पसरवत होती आणि आयुष्याच्या या प्रवासात दुरावलेली स्पंदने आता एकाच स्वरात, एकाच छताखाली अत्यंत सुंदररीत्या जुळून आली होती.
क्रमशः