#रेशीमगाठ_आणि_जबाबदारी ❤️
स्वतःच्या घरासाठी आयुष्यभर झटणाऱ्या मेघनाला जेव्हा स्वतःचा संसार थाटायचा होता, तेव्हा तिच्याच माणसांनी तिच्या चारित्र्यावर प्रश्न उपस्थित केले… पण चार वर्षांपूर्वी तिच्यासोबत घडलेलं एक गुपित तिचं संपूर्ण आयुष्य बदलणार होतं!
पुण्यातल्या एका मध्यवर्गीय चाळीतील छोट्याशा घरात संध्याकाळची वेळ झाली होती. दिवे लागण्याच्या वेळेस संपूर्ण घरात एक वेगळाच सुळसुळाट असतो, पण या घरात मात्र उदास शांतता पसरली होती.
मेघना ऑफिसवरून नुकतीच परतली होती. अंगावरची ऑफिसमधली साडी तशीच ठेवून ती किचनमधील ओट्याशी उभी राहून चहाचं पाणी ठेवण्याचा प्रयत्न करत होती. तिचे पाय थकून गेले होते, पण त्याहून अधिक थकलं होतं तिचं मन!
आरशात पाहिलं तर तिच्या चेहऱ्यावर वयाच्या पस्तीशीची जाणीव स्पष्ट दिसत होती. डोळ्यांखाली आलेली काळी वर्तुळं, कपाळावर उमटलेली चिंतेची रेषा आणि केसांमध्ये डोकावणारे पांढरे केस सांगत होते की तिने आयुष्याची बरीच वर्षं फक्त दुसऱ्यांच्या वाटा उजळवण्यात घालवली होती.
मेघना घरात सगळ्यात मोठी. तिच्या जन्मानंतर चार वर्षांनी मोठ्या नवसासायासाने घरात मंदारचा जन्म झाला.
आई-वडिलांच्या आयुष्याचा केंद्रबिंदू फक्त मंदार बनला.
“मुलगा झाला रे झाला! घरात वंशाचा दिवा आला!”
या आनंदात लहानग्या मेघनाकडे कधी लक्षच दिलं गेलं नाही. आई-वडील मंदारच्या लाडापायी इतके गुंतले की मेघना कधी मोठी झाली, कधी शाळेत पहिला नंबर मिळवून पास झाली, हे त्यांना कळलंच नाही.
तरीही मेघनाने कधी हट्ट केला नाही. ती जिद्दीने शिकली, पदवी मिळवली आणि स्वतःच्या कष्टावर एका चांगल्या कंपनीत नोकरी मिळवली.
पण मंदार मात्र लाडाने पूर्णपणे बिघडला. त्याला शिक्षणात कधीच रस नव्हता. कॉलेजमध्ये नुसत्या फेऱ्या मारत तो दिवस घालवायचा.
वडिलांना जेव्हा कळलं की मुलाने आयुष्याचे तीनतेरा वाजवले आहेत, तेव्हा त्यांच्या पायाखालची जमीन सरकली. या धक्क्यातून ते सावरत नाहीत, तोच त्यांना कर्करोगासारख्या गंभीर आजाराने घेरलं.
त्या आजारपणाचे दिवस आठवले की मेघनाला आजही अस्वस्थ व्हायला व्हायचं.
हॉस्पिटलच्या फेऱ्या, औषधपाणी, डॉक्टरांची बिलं आणि घराचा खर्च… सगळं काही मेघनाच्या एकाकी खांद्यावर आलं. मंदार मात्र त्या काळात मित्रांमध्ये मज्जा मारत फिरत होता.
“मेघना बेटा, तुझा भाऊ अजून लहान आहे. समजून घे त्याला. आता सगळी जबाबदारी तुलाच उचलायची आहे,” आई नेहमी सांगायची.
पण लहान असणारा मंदार कधीच मोठा झाला नाही.
काही महिन्यांच्या उपचारांनंतर वडील देवाघरी गेले. त्यांच्या मृत्यूनंतर घराची संपूर्ण जबाबदारी मेघनावर येऊन पडली.
मेघनाचा पगार म्हणजे घराचा प्राणवायू बनला होता.
नातेवाईकांकडून तिच्या लग्नासाठी काही स्थळं यायची. पण आई आणि भाऊ त्यात काही ना काही कारण काढून ती स्थळं नाकारायचे.
कधी मुलगा लांबचा आहे, कधी त्याचा पगार कमी आहे, तर कधी तो मेघनाला मान देणार नाही, अशी कारणं पुढे केली जायची.
पण खऱ्या कारणामागे वेगळाच स्वार्थ लपला होता.
मेघना लग्न करून निघून गेली, तर घराचा गाडा कसा चालणार? तिचा पगार दुसऱ्या घरात गेला, तर मंदारचे आणि आईचे हाल होणार, ही भीती आईला सतावत होती.
“मेघना, अजून कुठे वय निघून चाललंय तुझं? आधी मंदारला कुठेतरी पाय रोवून उभा राहू दे. त्याला एखादी चांगली नोकरी मिळू दे. मग तुझ्या लग्नाचा विचार करू,” आई प्रेमाचा आव आणत सांगायची.
मेघना गप्प राहायची.
ती स्वतःच्या इच्छा, आकांक्षा आणि स्वप्नं हळूहळू एका कोपऱ्यात बंदिस्त करत होती.
स्वतःसाठी एखादी नवी साडी घ्यायची म्हटलं तरी आई म्हणायची,
“कशाला एवढी उधळपट्टी करायची? आधी घरातल्या सगळ्यांच्या गरजा बघ!”
आणि मग एक दिवस असं काही घडलं की मेघनाच्या सहनशीलतेची खरी परीक्षा सुरू झाली.
मंदार कॉलेजमधल्या आपल्या संध्या नावाच्या मैत्रिणीला थेट लग्न करून घरी घेऊन आला!
कसलीही पूर्वकल्पना नाही, कसलीही चर्चा नाही.
आईने डोक्याला हात लावून टाहो फोडला.
पण मंदारने लाडात येऊन सांगितलं,
“आई, आता आम्ही लग्न केलंय. तू आम्हाला स्वीकारणार नाहीस, तर आम्ही कुठे जाणार?”
आणि आश्चर्य म्हणजे आईची माया जागी झाली. तिने मंदारला लगेच माफ केलं आणि संध्याचाही स्वीकार केला.
पण या घरात आता मेघनाची जबाबदारी आणखी वाढणार होती.
संध्या घरात आल्यावर तिची, मंदारची आणि आईची एक वेगळीच टीम तयार झाली. तिने हक्काने मेघनाच्या पैशांवर मागण्या सुरू केल्या.
“मेघनादी, मला कॉलेजला जायला नवीन स्कूटर पाहिजे.”
“दीदी, माझ्या मैत्रिणीच्या बर्थडेला जायचंय. दोन हजार रुपये द्या.”
अशा रोजच्या नव्या मागण्या असायच्या.
संध्या मेघनाला आदराचं स्थान देत नव्हती. उलट तिच्यावर हुकूम गाजवत होती. आई आणि मंदारसुद्धा प्रत्येक छोट्या-मोठ्या गोष्टीसाठी मेघनाकडेच हात पसरत असत.
मेघना म्हणजे जणू पैशांचं झाड बनली होती. जिथून सगळे रोज आपापल्या गरजेनुसार फळं तोडून नेत होते.
तिच्या मनाचं काय? तिच्या भावनांची किंमत कुणीच करत नव्हतं.
ती घरात असूनही एकाकी पडली होती.
एके दिवशी ऑफिसच्या कामानिमित्त मेघनाला एका कॉर्पोरेट मिटिंगला जावं लागलं.
मिटिंग संपवून ती बाहेर पडत होती, तेवढ्यात समोर एका ओळखीच्या चेहऱ्याशी तिची नजरानजर झाली.
तो चेहरा पाहून ती क्षणभर जागच्या जागी थबकली.
समोर अरविंद उभा होता!
चार वर्षांपूर्वी अरविंदचं स्थळ मेघनासाठी आलं होतं.
अरविंद शांत, समजूतदार आणि स्वाभिमानी तरुण होता. पहिल्या भेटीतच त्याला मेघना आवडली होती. मेघनालाही तो मनापासून आवडला होता.
तिने आपल्या कुटुंबाची परिस्थिती आणि घराच्या जबाबदाऱ्या त्याला स्पष्टपणे सांगितल्या होत्या.
आणि अरविंदनेही तेव्हा सांगितलं होतं,
“मला अशीच जबाबदार मुलगी हवी आहे, मेघना. जी आपल्या माणसांवर प्रेम करते आणि नाती जपते.”
पण मेघनाची आई आणि मंदार यांनी मेघनाशी काहीही न बोलता अरविंदला परस्पर नकार कळवला होता.
मेघनाला मात्र आईने सांगितलं होतं की अरविंदच्या बाजूने नकार आला आहे.
त्यानंतर अरविंदचं दुसऱ्या एका मुलीशी लग्न ठरलं, पण काही वैचारिक मतभेदांमुळे ते नातं लग्नाआधीच मोडलं.
आता अरविंद कामात स्वतःला गुंतवून घेत होता.
आणि आज चार वर्षांनंतर अचानक मेघना त्याच्यासमोर उभी होती!
“मेघना? तू इथे?” अरविंदने आश्चर्याने विचारलं.
“तुम्हाला अजूनही माझं नाव आठवतंय?” मेघनाने विचारलं.
अरविंद हलकंसं हसला.
“नाहीतर काय! तुम्हाला पहिल्यांदा पाहताच मी ठरवलं होतं की हीच माझी बायको बनेल. मग विसरणार कसा?”
मेघना क्षणभर गप्प राहिली. मग तिच्या मनात चार वर्षांपूर्वीचा प्रश्न पुन्हा जागा झाला.
“जर मला बायको बनवायचं ठरवलंच होतं, तर मग नकार का दिलात?”
अरविंदचा चेहरा गंभीर झाला.
“मी नकार दिलेला नव्हताच, मेघना! नकार तुमच्या बाजूने आला होता. आणि त्या नकाराने मला खूप वाईट वाटलं होतं.”
हे ऐकताच मेघनाच्या पायाखालची जमीनच सरकली.
म्हणजे आईने तिच्याशी खोटं बोललं होतं?
तिच्या आयुष्यातील चार महत्त्वाची वर्षं अशा एका खोट्यामुळे निघून गेली होती?
त्या क्षणी मेघनाच्या मनात असंख्य प्रश्न निर्माण झाले.
आईने असं का केलं? मंदारलाही हे माहीत होतं का? आणि अरविंद आजही तिच्याबद्दल तसाच विचार करत होता का?
मेघनाने थरथरत्या आवाजात अरविंदला विचारलं,
“अरविंद, मग एक गोष्ट सांगा… जर त्या वेळी तुम्ही मला नकार दिलाच नव्हता, तर आजही तुमच्या मनात माझ्यासाठी तीच जागा आहे का?”
अरविंद तिच्या डोळ्यांत पाहत राहिला.
त्याने हळूच तिच्या प्रश्नाचं उत्तर द्यायला सुरुवात केली…
पण त्याचं उत्तर ऐकण्याआधी मेघनाला तिच्या आयुष्याचं सर्वांत मोठं गुपित समजणार होतं!
क्रमशः…