विनयच्या कष्टाचे फळ मिळाले. सुमितने इंजिनिअरिंग उत्तम गुणांनी पूर्ण केले आणि त्याला पुण्यातील एका मोठ्या नामांकित बहुराष्ट्रीय कंपनीत (MNC) उत्तम पगाराची नोकरी मिळाली. सुमितचे यश पाहून विनयच्या आनंदाला सीमा उरली नव्हती. त्याने संपूर्ण गावात मिठाई वाटली. “माझा सुमित आता साहेब झाला!” विनय अभिमानाने सर्वांना सांगत सुटला होता.
काही वर्षांतच सुमितच्या लग्नाचा विषय निघाला. गावातील आणि ओळखीतील एका चांगल्या श्रीमंत घरातील मुलीशी सुमितचे लग्न ठरले. लग्नाचा मोठा थाटमाट झाला. या लग्नासाठीही विनयने आपल्या बचतीतील मोठा हिस्सा खर्च केला. सुमित आता पुण्यात स्वतःचा फ्लॅट घेऊन राहू लागला होता. दरम्यान, लहान अमितही इंजिनिअरिंगच्या शेवटच्या वर्षाला पोहचला होता. त्याचा खर्चही विनयच करत होता.
दुसऱ्या बाजूला, विनयचा स्वतःचा मुलगा—अर्णव—आता व्होकेशनल आणि टेक्निकल क्षेत्रात शिक्षण घेत होता. अर्णव अतिशय संयमी, शांत आणि स्वाभिमानी मुलगा बनला होता. लहानपणापासूनच बापाचा त्याग आणि भाच्यांचे कौतुक पाहत वाढलेल्या अर्णवला परिस्थितीची पूर्ण जाणीव होती. त्याने कधीही बापाकडे कसलाही हट्ट केला नव्हता.
अर्णवच्या अभ्यासाचा एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग म्हणून त्याला एका विशेष टेक्निकल कोर्ससाठी आणि इंटर्नशिपसाठी महिनाभरासाठी पुण्याला जाणे भाग होते.
पुण्यात राहणे, हॉस्टेल शोधणे आणि जेवणाची सोय करणे अर्णवसाठी नवीन होते. तसेच विनयवर सध्या अर्णवच्या फीचा आणि अमितच्या इंजिनिअरिंगचा खर्च असल्याने पैशांची थोडी चणचण होती.
विनयच्या मनात विचार आला—’सुमित तर पुण्यातच राहतो. त्याचा 2 BHK चा मोठा फ्लॅट आहे. तो आणि त्याची पत्नी दोघेच राहतात. अर्णव फक्त १५-२० दिवसांसाठी त्याच्याकडे राहिला, तर अर्णवलाही ओळखीचे घर मिळेल आणि पैशांचीही थोडी बचत होईल.’
अत्यंत आशेने आणि हक्काने विनयने सुमितला फोन लावला.
“हॅलो, सुमित बेटा! कसा आहेस?” विनयने अत्यंत उत्साहाने विचारले.
“हो काका, बोल. मी ठीक आहे. ऑफिसच्या कामात जरा व्यस्त होतो,” सुमितचा आवाज काहीसा औपचारिक होता.
“अरे हो, जास्त वेळ नाही घेत तुझा. एक छोटीशी गोष्ट सांगायची होती. आपला अर्णव आहे ना, त्याला एका महिन्याच्या कोर्ससाठी पुण्यात यायचे आहे. सुरुवातीचे १५-२० दिवस जर तो तुझ्याकडे राहिला, तर त्याला सोयीचे पडेल. तो नवीन आहे शहरात. नंतर तो त्याची सोय करेल,” विनयने अगदी हक्काने सांगितले.
पलीकडून काही सेकंद पूर्ण शांतता पसरली. मग सुमितचा आवाज आला.
“काका… खरं सांगू तर सध्या ते शक्य नाही होणार.”
विनयचा उत्साह अचानक ओसरला.
“का… काय झाले सुमित? काही अडचण आहे का?”
“नाही काका, अडचण म्हणजे… तुमच्या सुनेचे सध्या वर्क फ्रॉम होम सुरू असते. घरात अर्णव असेल तर त्यांच्या कामात व्यत्यय येईल. आणि आमचा वीकेंडचाही प्लॅन असतो. अर्णवला राहणे थोडे अवघड पडेल. त्यापेक्षा तुम्ही त्याला एखाद्या चांगल्या हॉटेलमध्ये किंवा हॉस्टेलमध्ये ठेवा ना. उगाच आम्हा दोघांना अडचण नको!”
विनयच्या कानात जणू उष्ण तेल ओतल्यासारखे झाले. तो सुन्न झाला. ज्या मुलाला त्याने स्वतःच्या मुलांपेक्षा जास्त सांभाळले, ज्याच्या प्रत्येक हट्टासाठी स्वतःच्या अर्णवला उपाशी ठेवले, तोच सुमित आज आपल्या भावाला १५ दिवसांसाठी घरात जागा द्यायला ‘उगाच अडचण’ म्हणत होता!
“सुमित… तू काय बोलतोयस हे कळतंय का तुला? अर्णव तुझा लहान भाऊ आहे…” विनयचा आवाज थरथरत होता.
“मला सगळे कळते काका. पण माझी स्वतःची प्रायव्हसी (Privacy) महत्त्वाची आहे. तुम्ही अर्णवची दुसरीकडे सोय करा,” असे सांगून सुमितने फोन कट केला.
विनयच्या हातातून फोन सुटता सुटता राहिला. तो खुर्चीवर बसला. त्याचे डोळे पाणावले होते आणि छातीत तीव्र वेदना होत होती.
सुमितच्या या वागण्याने विनय दुखावला गेला होता. पण त्याला वाटले की, कदाचित सुमित अजून लहान आहे, त्याला समज नाही. तो आपला मोठा भाऊ नरेश याला हे सांगेल, तर नरेश नक्कीच सुमितला समजवेल आणि त्याची कानउघाडणी करेल. म्हणून दुसऱ्या दिवशी सकाळीच विनयने गावी असलेल्या नरेशला फोन लावला. विनयचा आवाज अजूनही जड होता.
“दादा… मला तुझ्याशी जरा महत्त्वाचे बोलायचे आहे,” विनयने विषयाला सुरुवात केली.
“बोल विनय, काय झाले? एवढा काळजीत का वाटतोयस?” नरेशने विचारले.
“दादा, काल मी सुमितला फोन केला होता. अर्णवला एका महिन्याच्या कोर्ससाठी पुण्यात जायचे आहे. म्हणून मी सुमितला म्हणेन की अर्णवला काही दिवस तुझ्याकडे राहू दे. पण दादा… सुमितने अर्णवला स्वतःकडे ठेवायला स्पष्ट नकार दिला. तो म्हणाला की त्यांना उगाच अडचण होईल आणि त्यांची प्रायव्हसी खराब होईल…” विनयला पुढे बोलवत सुद्धा नव्हते.
विनयला वाटले होते की नरेश ऐकताच संतापेल, सुमितला फोन करून सुनावेल. पण पलीकडून आलेली प्रतिक्रिया विनयच्या आयुष्यातील सर्वात मोठा धक्का ठरणार होती.
क्रमशः